रक्सौल, पूर्वी चम्पारण।
समय र परिस्थितिमाथि आजसम्म कसैको पूर्ण नियन्त्रण हुन सकेको छैन। समय र परिस्थिति कहिले, कसरी परिवर्तन हुन्छन् भन्ने कसैलाई थाहा हुँदैन। आज आफूअनुकूल रहेको परिस्थिति भोलि प्रतिकूल बन्न सक्छ। त्यसैले जीवनमा जतिसुकै सफलता, सम्पत्ति वा शक्ति प्राप्त भए पनि मानिस सधैँ सहज, सरल र विनम्र रहनुपर्नेमा जोड दिइएको छ।
उक्त विचार लायन्स क्लब इन्टरनेसनल डिस्ट्रिक्ट ३२२ ई जोन ४१ का जोन चेयरपर्सन तथा डिस्ट्रिक्ट चेयरपर्सन एवं भारत विकास परिषद्, रक्सौलका सेवा संयोजक तथा सञ्चार प्रभारी एवं सामाजिक अभियन्ता विमल सर्राफले सञ्चारकर्मीसँग साझा गरेका हुन्।
सर्राफले यो संसार भगवान्को लीला र नाटकजस्तै रहेको बताउँदै संसारमा सिर्जना र विनाश, सुख र दुःख दुवै निरन्तर चलिरहने बताए। वर्तमान समयमा युद्ध र हिंसाका रूपमा विनाशको अवस्था देखिए पनि संसारमा परिवर्तनको क्रम निरन्तर चलिरहने उनको भनाइ छ। उनका अनुसार जीवनको वास्तविक आनन्द परिस्थितिबीच पनि आफ्नो मनलाई सन्तुलित र सकारात्मक राख्न सक्नुमा छ।
उनले मानिसले संसारलाई हेर्ने दृष्टिकोणले नै उसको सुख र दुःख निर्धारण गर्ने बताए। संसारका प्रत्येक प्राणी र प्रत्येक परिस्थितिमा ईश्वरको भाव देख्ने व्यक्तिका लागि जीवन आनन्दमय बन्ने तथा बाहिरी परिस्थितिलाई मात्र आधार बनाएर जीवनको मूल्याङ्कन गर्ने व्यक्तिमा असन्तोष र दुःख बढ्दै जाने उनको भनाइ छ।
मानिसभित्र असल र खराबबीचको संघर्ष निरन्तर चलिरहने उदाहरण रामायणका पात्रहरूबाट बुझ्न सकिने उनले बताए। लङ्काजस्तो वातावरणमा रहेर पनि विभीषण भगवान्को नाम जपिरहे, जबकि अयोध्यामा रहेर पनि मन्थरा नकारात्मक सोच र कलहबाट मुक्त हुन सकिनन्। यसबाट मानिसको बसोबास गर्ने स्थानभन्दा उसको मन र ध्यान बढी महत्वपूर्ण हुने स्पष्ट हुने उनले बताए।
सर्राफले केवल मथुरा, काशी वा अन्य तीर्थस्थलको भ्रमण गर्दैमा मन पवित्र नहुने उल्लेख गर्दै वास्तविक तीर्थ मानिसको आफ्नै मन भएको बताए। मानिसभित्र चलिरहेको असल र खराबबीचको संघर्षमा आफू सचेत रहनुपर्ने र आफ्ना विचारलाई रावणका अवगुणतर्फ होइन, भगवान् रामका सद्गुणतर्फ अघि बढाउनुपर्ने उनको भनाइ छ।
उनले धनवान् बन्न एक–एक कण जोड्नुपर्ने भए पनि गुणवान् बन्न एक–एक क्षणको सदुपयोग गर्नुपर्ने बताए। धन–सम्पत्ति यही जीवनसम्म सीमित रहन सक्ने भए पनि असल कर्म र पुण्यले मानिसको जीवनलाई लामो समयसम्म सार्थक बनाउने उनले बताए।
सर्राफले झूट कहिल्यै पनि राम्रो विकल्प बन्न नसक्ने बताए। अरूसँग बोलेको झूटले केही समयका लागि स्वार्थ पूरा गरेजस्तो देखिए पनि त्यसले विस्तारै विश्वास, सामाजिक प्रतिष्ठा र मानवीय सम्बन्धलाई कमजोर बनाउने उनको भनाइ छ। अझ महत्वपूर्ण कुरा, मानिसले आफैँसँग झूट बोल्दा त्यसको असर सबैभन्दा पहिले उसको व्यक्तित्व र मनमा पर्ने उनले बताए।
उनले समय र परिस्थिति आफूअनुकूल भएका बेला कसैको अपमान गर्न नहुने र कसैलाई कमजोर वा आफूभन्दा कम ठान्न नहुनेमा जोड दिए। आज मानिस शक्तिशाली र समृद्ध हुन सक्छ, तर समय मानिसभन्दा धेरै शक्तिशाली रहेको बताउँदै उनले इतिहासले ठूला–ठूला सम्राट् तथा शक्तिशाली व्यक्तिहरूलाई समेत समयले परिवर्तन गरेको प्रमाण प्रस्तुत गरेको बताए।
सफलता प्राप्त भएपछि अहंकार होइन, विनम्रता बढ्नुपर्ने सर्राफको भनाइ छ। जीवनमा परिस्थिति जस्तोसुकै भए पनि आफ्नो व्यवहार र बोलीमा नियन्त्रण राख्नुपर्ने उनले बताए। मन खराब भएको अवस्थामा पनि कसैलाई खराब शब्द बोल्न नहुने भन्दै उनले मन पछि ठीक हुन सक्ने भए पनि मुखबाट निस्किएको शब्द पुनः फिर्ता लिन नसकिने बताए।
तनाव व्यवस्थापन गर्नु पनि जीवनको महत्वपूर्ण कला भएको उनले बताए। कठिन परिस्थिति र तनावका बीच आफूलाई सन्तुलित राख्न सिक्ने व्यक्तिले नै वास्तविक सफलताको आनन्द लिन सक्ने उनको भनाइ छ। तनावलाई व्यवस्थापन गर्न नसक्ने हो भने प्राप्त गरेको सफलतालाई पनि लामो समयसम्म सम्हाल्न कठिन हुने उनले बताए।
अन्त्यमा सर्राफले जीवनमा सुख–दुःख, लाभ–हानि तथा अनुकूल–प्रतिकूल परिस्थितिहरू आउने–जाने क्रम निरन्तर चलिरहने बताए। मानिसको हातमा समय र परिस्थिति परिवर्तन गर्नु नभई त्यही परिस्थितिबीच आफ्ना विचार, व्यवहार र कर्मलाई सही दिशामा अघि बढाउनु मात्र रहेको उनले बताए।
त्यसैले राम्रो समयमा घमण्ड नगर्ने, खराब समयमा निराश नहुने तथा हरेक परिस्थितिमा मानवता, संयम, सद्भाव र विनम्रतालाई कायम राख्ने हो भने जीवनलाई सार्थक र आनन्दमय बनाउन सकिने उनको निष्कर्ष छ।
